Arjantin’de kürtaj yasağının kalkması komşularını da etkileyebilir mi?

ReutersArjantin Kongresi Aralık ayında kürtajı yasallaştırdığında bayanlar sokaklarda kutlamalar yaptı

Arjantin’de Kongre hamilelikte üç buçuk aya kadar kürtajı yasal hale getiren ıslahatı geçtiğimiz Aralık ayında onayladı. Güçlü bayan örgütlerinin uğraşları sonucu atılan bu adım, kıtanın öbür ülkelerinde de değişikliklerin fitilini ateşleyebilir mi?

Kongre’nin kararı Renata’yı (asıl ismi değil) çok heyecanlandırmıştı.

Brezilya’nın kuzeyinde yaşayan, 20 yaşındaki öğrenci ve süpermarket çalışanı Renata bunun, kürtajın büyük ölçüde yasa dışı sayıldığı bölgede yeni bir devrin başlangıcı olabileceğini düşünmüştü.

Ta ki bir hafta kadar sonra, kendisinin de gebe olduğunu öğreninceye kadar. O gün dünyanın başına yıkıldığını söylüyor.

“Hiçbir formda gebe olamazdım” diye anlatıyor. Yaşadığı kentte zati güç olan iş bulmak koronavirüs salgınıyla yeterlice zorlaşmış. Üstelik işverenine gebe olduğunu söylerse çabucak daha az bir fiyatla konuta gönderileceğini biliyor.

“Dünyaya bir çocuk getirmek için her şeyin hazır olması lazım” diye açıklıyor. Kendi annesinin iki çocuğunu nasıl zorlukla büyüttüğünü gördükten sonra, tıpkı şeyleri asla yaşamak istemediğine karar vermiş.

Lakin seçenekleri çok sonlu.

Brezilya’da, hamilelik tecavüz sonucu değilse, bayanın hayatı tehlikede değilse ya da cenin anensenfalik değilse (beyin ve başın gelişimini engelleyen ender bir vaka) kürtaj yasak.

Renata bu durumda Kolombiya’ya gitmeye karar vermiş. Burada da kürtaj konusunda Brezilya’dakine emsal sınırlamalar var fakat yasalar biraz daha esnek uygulanıyor ve kürtaj imkanına erişmek daha kolay.

Tam uçak bileti alabilmek için ödünç para da bulmuşken, Amazonlar’da yeni bir Covid-19 varyantının bulunduğu haberleri üzerine Kolombiya hududu kapatmış.

“Ağlamaya başladım. Bu benim son umudumdu. Bir türlü yatışamıyordum” diyor.

Şu anda, kürtaj olmak için öteki ülkelere seyahat edecek bayanları desteklemek için insanların hava mili bağışında bulunduğu Milhas pela Vida das Mulheres (Kadınların Hayatı için Mil Bağışı) isminde bir vakfın yardımıyla Mexico City’ye gidiyor. Bu ülkede hamileliğin 12’nci haftasına kadar kürtaj özgür.

“Bu benim için en gerçek karar” diyor.

ReutersYeşil bandana bütün kıtada kürtaj yasağının kaldırılması uğraşının sembolü haline geldi

Güçlü bayan hareketi

Her yıl yalnızca Brezilya’da tahminen bir milyon bayan yasa dışı yollardan kürtaj yaptırıyor.

Latin Amerika’da şu anda kürtajın hür olduğu ülkeler Küba ve Guyana ile Meksika’nın kimi bölgelerinden ibaret. Artık buna Arjantin de eklendi.

Kürtajın hür bırakılması için uğraş eden birçok bayan örgütü Arjantin örneğinin birçok ülkede değişimin yolunu açmasını ümit ediyor.

Arjantin’de Yasal, İnançlı ve Özgür Kürtaj için Ulusal Kampanya’yı destekleyenlerin sembolü yeşil bandanaydı.

Bu sembol artık bölgedeki birçok ülkede, büyüyen bayan hakları hareketlerinin barışçıl direnişini temsil etmeye başladı.

Brasilia’dan önde gelen feminist ve antropoloji profesörü Debora Diniz bir sembolün bu formda birçok ülkede yaygınlaşmasının çok az rastlanan bir şey olduğunu anlatıyor.

“Geleneksel olarak Latin Amerika’da bu olmaz” diyen Profesör Diniz “Burada gözü daha çok Kuzey Yarımküre ülkelerinde olan eski sömürge ülkeler var. Fakat artık birbirimize bakıyoruz. Hem de Brezilya üzere kendisini kıtanın tamamı üzere gören bir ülkede bayan haklarını temsil etmek üzere yeşil bandana kullanılıyor.”

ReutersŞili’de kürtaj yasağının kaldırılması teklifi görüşülürken Kongre önünde toplanan bayanlar

Muhafazakarlık ve kilise

Ancak Latin Amerika’da derin toplumsal fay sınırları da var. Burası dinin ve muhafazakarlığın çok tesirli olduğu bir bölge birebir vakitte.

Arjantin, Aralık ayında kürtajı yasallaştırdı lakin bir ay sonra Honduras Kongresi, anayasasına açık bir kürtaj yasağı koyarak, gelecekte yasağın kaldırılmasını daha da zorlaştırdı.

Hasebiyle bayanların kürtaj çabası de oldukça engebeli bir yol.

Honduras’ta kürtaj yasağının anayasaya girmesini destekleyen Ola Celeste (Mavi Dalga) isimli kürtaj aksisi kümeden Alvaro Hernandez “Arjantin’de yasal değişiklik yapılınca Honduras’da beşerler bunun bölgeye, muhtemelen Honduras’a da yayılabileceğini ve kürtajın özgür bırakılması konusundaki baskıyı artırabileceğini konuşmaya başladılar” diyor.

“Honduras’ta birçok kültürel boyutu var mevzunun. Honduras Hristiyan bir ülke ve kürtaj burada tartışma konusu olmadı” diye ekliyor.

Lakin Honduras’ta da kilise çok tesirli olmasına karşın, bayan kümeleri hala sokaklara çıkarak kürtaj yasağını protesto ediyorlar.

ReutersArjantin Devlet Lideri Alberto Fernandez

Solcu devlet lideri

Arjantin’de kürtaj yasağının kalkmasında merkez sol Devlet Lideri Alberto Fernandez’in de rolü olduğunu söyleyenler çok.

Ancak komşu Brezilya’nın sağcı Devlet Lideri Jair Bolsonaro bu istikametteki hareketleri kınadı ve ülkede muhafazakar kümelerin direnci oldukça yüksek.

Memleketler arası bir dini kürtaj zıddı örgütlenmenin Sao Paulo’daki mensuplarından Celene Salomao “Breziyla’da kürtajı yasallaştırmanın kolay olmadığını düşünüyorum” diyor.

Salomao, Arjantin Kongresi’ndeki senatörlerin sol kümelerden kürtajı yasallaştırma konusunda önemli baskı gördükülerini söylüyor. Ancak Brezilya’da Bolsonaro’nun dindar kümeleri desteklemekte ısrar edeceğinden pek emin.

“Brezilyalıların birden fazla Hristiyan. Yalnızca Katolik değil, bütün mezheplerden. Ve hepimiz kürtajın yasallaşmasına karşıyız” diyor.

Şili değişimi zorluyor

Şili’de sağcı Devlet Lideri Sebastian Pinera da kürtaj yasağının kaldırılmasına karşı olduğunu açıkça tabir etti.

Ancak Arjantin’in yasa değişikliğini takiben Ocak ayında, birinci 14 hafta içinde kürtajın hür bırakılması teklifi Kongre gündemine kadar geldi.

Yasağın kaldırılmasını isteyenleri bir ortaya getiren en değerli argümanlardan biri bayanların inançlı kürtaja erişimi gereksinimi.

Hususun kürtajdan yana ya da ona karşı olmak değil, bir bayan sıhhati konusu olduğunu, bayanların yasak bile olsa kürtaj olmanın yolunu bulduğunu ancak sıhhatsiz şartlarda kaçak olarak yapılan kürtajlarda her yıl çok sayıda bayanın ömrünü yitirdiğini söylüyorlar.

Şilili bayan doğum hekimi Karla Figueroa, Meksika’nın başşehri Mexico City’de kürtajın yasallaşmasından bu yana tek bir bayanın kürtajda ölmediğini söylüyor ve bunun değerli bir kamu sıhhati sorunu olduğuna işaret ediyor.

ReutersArjantin’de bayanlar kürtajın yasallaşmasını sokaklarda kutladı.

Women’s Link Worldwide isimli milletlerarası bayan ağının yöneticilerinden Mariana Ardila, Kolombiya’da da kamuoyundaki tartışmalarda bayanın sıhhati perspektifinin öne çıktığını anlatıyor.

Ardila’nın kesimi olduğu kampanya kürtajın “suç” olmaktan çıkarılması için gayret ediyor. Maksatları kürtaj yapan sıhhat grupları ve yaptıran bayanlar aleyhine ceza davaları açılmasını engellemek.

“Ceza kanunu bu bahisteki en makûs yaptırım ve sıhhat çalışanı ortasında hem yaftalanma hem de cezalandırılma korkusu yaratmak üzere birçok tesiri var” diyor.

Kürtaj yasağının kaldırılması için uğraş eden Latin Amerikalı bayan kümeleri Arjantin’de yasal değişikliğin çabalarına ivme kazandırdığını söylüyorlar.

Mexico City’den tabip Karla Figueroa “Bunun bir dönüm noktası oluşturmasını umuyorum” diyor.

Debora Diniz’in de umudu bu. “Brezilya’da bölgenin en canlı ve güçlü siyah feminist hareketine sahibiz. Bu çok çeşitlilik içeren bir hareket ve buradan bir şey çıkabilir” diye ekliyor.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir