Türk bilim insanı Burcu Özsoy’un Antarktika’daki bilim seyahati

Doç. Dr. Burcu Özsoy

Antarktika’daki bilimsel çalışmalarıyla tanınan TÜBİTAK MAM Kutup Araştırmaları Enstitüsü Müdürü Doç. Dr. Burcu Özsoy, 2006’dan bu yana 6 kere gittiği beyaz kıtadaki bilim seyahatinde.

Bilimsel çalışmalar için 6 sefer gittiği Antarktika’da deniz buzları üzerine incelemeler yapan İTÜ Denizcilik Fakültesi Öğretim Üyesi, TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi (MAM) Kutup Araştırmaları Enstitüsü Müdürü Doç. Dr. Burcu Özsoy, beyaz kıtadaki çalışmaların hem global iklim değişikliği hem de dünyanın geçmişine ışık tutması açısından kıymetli olduğunu belirtti.

Türkiye Bilimler Akademisi’nce kutup çalışmaları alanında mükafata layık görülen ve Türkiye’nin Antarktika’ya gerçekleştirdiği 4 ulusal bilim seferinde misyon alan Doç. Dr. Burcu Özsoy, “11 Şubat Memleketler arası Bilimde Bayan ve Kız Çocukları Günü” kapsamında, kutuplardaki bilim çalışmalarını anlattı.

Master çalışmasında deniz üzerindeki petrol kirliliğini ele aldığını, 2005’te doktora eğitimi için ABD’deki Teksas Üniversitesi’ne giderek uzaktan algılama konusunda çalışmaya başladığını söz eden Özsoy, NASA’nın uyduları üzerinden Antarktika’yı incelediğini kaydetti.

Özsoy, NASA’daki imajını kullandığı uyduyu fırlatan bilim insanına “Sizin uydunuzda külfetler var, şu çalışmaları yaptım sonuca ulaşamadım” demesinin akabinde davet üzerine NASA’ya gittiğini belirterek, “Dönünce de doktora hocamın sağladığı imkanlarla 2006’da Amerika’nın Antarktika’daki üssüne gittim. Bu benim için hoş bir altlık oldu. 2010’da Türkiye’ye döndüm. Beyin göçünün Türkiye’ye olmasını istedim. Önemli manada birikime, hafızaya sahip oldum ve bunu ülkeme götürüp bir teşebbüs başlatmak istedim” tabirlerini kullandı.

Özsoy, 2006’da Antarktika’ya gittiğinde ülkelerin üstlerini ve bayraklarını görünce Türkiye’nin de burada bir üssü olmasını istek ettiğini lisana getirerek, 2015’te Türkiye’de birinci kutup araştırmaları merkezi olan İTÜ Kutup Araştırmaları Uygulama ve Araştırma Merkezi’ni (İTÜ PolReC) kurduklarını söyledi.

48 BİLİMSEL MAKALE YAYIMLANDI

Doç. Dr. Burcu Özsoy, Antarktika’daki çalışmalarını şöyle anlattı:

“Antarktika’da yaklaşık Türkiye’nin 17 kat büyüklüğünde deniz buzu var. Uydu manzaralarıyla tıpkı vakitte yersel bilgileri toplayarak deniz buzlarını inceledim. Bu kadar geniş bir alanda buzu yersel olarak incelemek mümkün değil. Oraya gidip yerinde çalışmanın ehemmiyetini bildiğim ve bilim insanları için platform oluşturabilmek hedefiyle 2015’te İTÜ PolReC’i kurduk. 2017’de de Antarktika projesi olarak Cumhurbaşkanlığının himayelerine girdik. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının sorumluluğunda Antarktika’ya 3 ulusal sefer gerçekleştirdik. Sonrasında TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi (MAM) Kutup Araştırmaları Enstitüsüne evrildik. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı sorumluğunda TÜBİTAK MAM Kutup Araştırmaları Enstitüsü olarak dördüncü ulusal seferimizi yaptık. 1800’lü yılların sonundan beri Antarktika’ya gelen ülkelerle artık birebir platformdasınız. Biraz çıtayı yükseltmek ulusal çatıyı oluşturmak gerekiyordu. Antarktika barışa ve bilime adanmış bir kıta olması nedeniyle Türkiye olarak biz de kendi seferlerimizde başka ülkelerden bilim insanlarının katılmasını sağladık.”

Antarktika’ya yapılan seferlerle Türkiye’den 70’in üzerinde araştırmacı, bilim insanı, öğretmen yahut uzmana bilimsel çalışma yapmaları için kutuplarda bulunma imkanı sunulduğunu belirten Özsoy, çalışmalar sonunda 48 bilimsel makale yayınlandığını lisana getirdi.

PROJENİN TEMEL GAYESİ ANTARKTİKA’DA TÜRK BİLİM ÜSSÜNÜ KURMAK

Türkiye’nin Antarktika seferinde kendi gemisini kiraladığını ve lojistiği sağladığını tabir eden Özsoy, projenin temel maksadının danışman ülke statüsüne geçerek Antarktika’da Türk bilim üssünün kurulması olduğunu anlattı.

Özsoy, “Ulusal seferlerimizle biz oraya operasyonlar, lojistik faaliyetler ve çok değerli bilimsel çalışmalar yapabildiğimizi gösterdik. Antarktika’da Türkiye’nin üssünün kurulumuyla ilgili Antarktika mutabakatlar sistemine ayrıntılı bir çevresel tesir kıymetlendirme raporu hazırlanıyor. Üst kurulumuyla ilgili çalışmalar sürat kazandı, 2023 maksatları içerisinde yer alıyor” diye konuştu.

“ZOR HAVA ŞARTLARINA HAZIRLIKLI OLMANIZ LAZIM”

Doç. Dr. Burcu Özsoy, 2006’dan itibaren bilimsel çalışmalar için Antarktika’ya 6 kez gittiğini belirterek, “Antarktika’nın yaz mevsiminde gidiyoruz ve 3-4 aylık dilim içerisinde azamî randımanı almaya çalışıyorsunuz. Türkiye’den seferlerimiz 40-50 günlük olarak yapıldı” dedi.

Özsoy, İstanbul’dan 14 bin kilometre uzaklıktaki bir yere materyal göndermenin de güç olduğunu belirterek, Antarktika’ya bugüne kadar gönderilen bilimsel ekipman, besin ve hayat gereçlerinin 40 tona ulaştığını söyledi.

“ANTARKTİKA DÜNYANIN GEÇMİŞİ”

Doç. Dr. Burcu Özsoy, kutuplarda yapılan araştırmaların bilim açısından değerine değinerek, global iklim değişikliğinin Türkiye’de de tesirlerinin görüldüğünü, mevsimlerde sapmalar yaşandığını, belli bölgelerde önemli ekstrem noktalara ulaşan iklimsel şartlar görüldüğünü anlattı.

İklim değişikliğinin izlenebileceği alanların kutuplar olduğunu belirten Özsoy, kutuplarda iklimi daha çok tetikleyen ögeler olduğunu, o bölgede inceleme yapmanın bu açıdan ehemmiyetini vurguladı.

Özsoy, tekrar dünyanın geçmişi hakkında bilgi edinilen gezegenin kara kutusu Antarktika’da 4 bin metre kalındığındaki buzda milyon yıl öncesine ilişkin bilgilerin yer aldığını lisana getirerek, “3 bin metreden örnek alıyorsunuz, bu sizi 800 bin yıl öncesine götürüyor. Dünyanın geçmişinin hafızası gizli. Oluşum, jeolojik yapılar, atmosferik yapılar. Ozon katmanındaki en büyük delik Antarktika’da. 14 milyon kilometrekarelik yüzölçümüne sahip kara modülünde yalnızca bin kişilik bilim insanları var. Antarktika dünyanın geçmişi. Kutup bölgeleri hem iklimsel hem ekonomik hem de bilimsel manada çok değerli yerler” diye konuştu.

“BEN YAPAMAM DEMEKTEN VAZGEÇİN”

Özsoy son olarak, bayanların bilim dünyasındaki sayılarının az olduğunun altını çizerek, şunları kaydetti:

“Bunun için daha çok motive olmalıyız. Genç kızlarımız ben yapamam, bilim insanı olamam demekten vazgeçmeye, kendilerini araştırmaya, geliştirmeye, sormaya, bilim beşerlerine ulaşmaya davet ediyorum. Öğrencilerle, çocuklarla kutup özelinde iklim hususlarında bilim insanı, bilim bayanı olma ismine farklı platformlarda bir ortaya gelip, neler yapabileceklerini aşılamaya çalışıyorum. Dünyaya ışık tutmalıyız. Gençlerimizin motive olması, genç kızlarımızın sorgulayarak bizlere, bilim beşerlerine ulaşmasını istiyorum. Rol model alırlarsa bizden de daha uygun noktalara geleceklerine kuşkum yok.”

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir