Hayvanlarda mizah anlayışı var mı?

Bin yıldır filozoflar ve ruh bilimciler mizah kavramını oluşturan öğelerin kesin tanımını yapmakta zorlandı. Kavramla ilgili ürettikleri sayısız teoriden en bilineni ise “uyuşmazlık teorisi”, yani kişinin beklenmedik bir durumla müsabakası sonucunda ortaya çıkan komik durum.

Bu bağlamda hayvanların büyük çoğunluğu muhtemelen mizah anlayışından mahrum, zira bilişsel seviyeleri beklenmedik durumları ayırt edebilecek kadar gelişmiş değil.

Bu çoğunluğun dışında kalan bir örnek ise Koko, binden fazla Amerikan İşaret Lisanı ve iki bin İngilizce kelimeyi anlayabilen ünlü bir goril. Akıllı goril, sözleri çift manalarıyla kullanabiliyor ve vücut lisanı ile yapılan latifeleri anlamlandırabiliyor. Mesela, eğiticisinin ayakkabı bağcıklarını birbirine bağladıktan sonra “kovala” sözünü işaret ederek gülme sesleri çıkarmış.

Ama uyuşmazlık teorisi ve öteki emsal teoriler konusunda cevap bekleyen birtakım sorular var. Örneğin iddia edilebilirlik seviyesi yüksek latifeleri komik bulmaya devam ederken, uyuşmazlıkta hudut tanımayan birtakım şeylerin hiçbir vakit bize komik gelmemesi üzere.

ZARARSIZ TAARRUZ TEORİSİ

Son yıllarda ruh bilimciler ortaya farklı bir teori attı: Zararsız atak teorisi. Buna nazaran mizah, kişinin refahını, kimliğini ya da inancını hem tehdit ettiği, hem de tehdidin zararsız göründüğü durumlarda ortaya çıkıyor.

Zararsız taarruz teorisi, gıdıklanmak dâhil, birçok şeyin neden güldürdüğünü açıklıyor: Gıdıklanmak bir kişinin fizikî alanını ihlal ediyor. Kendi kendinizi gıdıklayamazsınız zira bu bir ihlal sayılmıyor ve yabancı kimseler de siz gülene kadar sizi gıdıklayamaz, zira bunu uygun niyetli bir hareket olarak algılamazsınız.

Bu teori kapsamında, birtakım hayvanların “mizah anlayışı” olduğu söylenebilir, zira gıdıklanabilirler.

2009’da yapılan bir araştırmaya nazaran, şempanze, goril ve orangutan üzere primat akrabalarımız gıdıklandıklarında kahkahaya emsal sesler çıkarabiliyormuş. Bu da, mizah ve gülme yeteneğimizi, büyük ihtimalle insan ve büyük insansı maymundan aldığımızı gösteriyor.

2015 yılında yapılan bir diğer araştırma ise, şempanzelerin de beşerler üzere sessizce gülümseyebildiğini ortaya koymuş.

Köpeklerin de “haydi oyun oynayalım” tabiri takınması mizahı çağrıştırıyor.

Enteresan bir formda en çok araştırma konusu olan hayvan ise fare! Fareler gıdıklanma ve gülme yetenekleri ile oldukça ilgi çekiyor. Hatta gıdıklanmak o kadar güzellerine gidiyormuş ki, daha fazlası için araştırmacının parmaklarını izliyorlarmış…

Kaynak: Herkese Bilim Teknoloji

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir