Şov sanatları

DUYURMA EFORU

Fosillerden elde edilen bulgular ormanlarda yaşayan bu birinci primatların koldan kola sıçrayarak bir yerden bir yere gittiklerine işaret ediyor. Uzmanlar, bunun önemli bir eşgüdümü ve kas kontrolünü gerektiren son derece tehlikeli bir seyahat sistemi olduğunu belirtiyorlar.

Schruth ve arkadaşlarına nazaran, birinci primatlarda müziğe misal çıkarılan sesler; topluluk üyelerinin birbirlerinin akrobatik maharetleri konusunda bilgi edinmeleri; uygun eşlerin belirlenmesi ya da düşmanlarla meydana gelebilecek çatışmalardan kaçınılması açısından bir fayda sağlamış olabilir. Kısaca belirtmek gerekirse, karmaşık bir müzikle çığırmakta olan bir primat ses tellerini çok yeterli denetleyebildiğini etrafına duyurmaya çalışmaktadır. Schruth ve arkadaşları bu davranış biçiminin öteki primatlarda çığıranın tıpkı vakitte bacaklarına ve gözlerine son derece hükümran olduğu izlenimini de doğurmuş olabileceğine inanıyorlar.

KARMAŞIK ÇIĞLIKLAR

Schruth ve grubu, bu görüşlerinin gerçek olup olmadığını anlamak emeliyle günümüzde yaşamakta olan 50’yi aşkın primat cinsine mahsus 830 akustik sesin müzikalitesini -sözgelimi, iki nota ortasındaki ses farkını (ton) ve ritmini- değerlendirdiler. Öte yandan, muhakkak bir primat çeşidinin ne sıklıkla kısımdan kola sallanıp sıçradığıyla ilgili dataları de incelediler. Sonuçta, koldan kısma en çok sıçrayıp salınan cinsin genelde çok daha karmaşık çığlıklar atma eğiliminde olduğu görüldü ve bu akustik seslere ön müzik manasına gelen “protomüzik” ismi verildi.

Schruth, müziğin açık seçik tek bir tanımlamaya pek de elverişli olmayan bir kavram olduğunu belirtiyor. Bu da bilim insanlarının müziğin kökenlerini nasıl araştırdıklarını çok önemli bir biçimde etkiliyor” diyor.

Araştırmaya katılmayan Hagen, bu çalışmanın müziğin kökenleriyle ilgili anlayışımıza bir katkısı olup olmadığının müziği nasıl tanımladığımıza bağlı olduğunu belirterek “Kimileri bizim primatlarda ve ötücü kuşlarda müzik olarak değerlendirdiğimiz olguyu kendi müzik tariflerinin dışında tutacaklardır. Benim de ortalarında yer aldığım bir kesim de insan müziğiyle primatların çıkardıkları sesler ortasında bir temas olduğunu öne sürecektir” diyor.

GÖZDAĞI YA DA DAYANIŞMA

Geçen yıl yayımlanan bir öteki araştırma da, insanların âlâ ilgiler geliştirmek ve toplumsal bağlarını sürdürmek hedefiyle müzikten yararlandıkları istikametinde farklı bir görüşü gözler önüne sermekteydi.

Hagen, tüm bu görüşlerin birbirleriyle kontaklı olabileceklerini, birinci müzik örneklerinin primatlarda hem eşleri çekmek, hem de düşmanları uzaklaştırmak emeliyle evrilmiş olabileceğini belirtiyor. Daha sonraları, birinci insanların sayıca daha büyük topluluklar olarak işbirliğine gitmeye başlamalarıyla birlikte, müziğin de yabancıları korkutmak yerine onları çekmek üzere farklı bir gaye gütmeye başladığına ve birebir vakitte toplumsal bağları güçlendirme fonksiyonunu de sürdürdüğüne dikkat çekiyor. Hagen’in bu kelamları müziğimizin bizlerde neden öylesine farklı hisleri uyandırdığını ve ezgilerimizin öteki canlı cinslerine kıyasla neden çok daha incelikli ve karmaşık bir yapıya sahip olduğunu açıklamamıza da yardımcı olabilir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir